Phân biệt tâm trạng
Trầm cảm và rối loạn lưỡng cực khác nhau như thế nào? Dấu hiệu hưng cảm nhẹ/hưng cảm và lựa chọn điều trị
Trầm cảm và rối loạn lưỡng cực có biểu hiện tương tự khi ở trạng thái trầm cảm. Sự khác biệt nằm ở những thay đổi về năng lượng, nhu cầu ngủ, tốc độ và xung động xuất hiện giữa các giai đoạn trầm cảm. Việc điều trị bằng thuốc thảo dược Hàn Quốc và châm cứu cũng được xây dựng dựa trên toàn bộ chu kỳ tâm trạng và sự hồi phục của cơ thể, chứ không chỉ dựa vào tâm trạng hiện tại.
Chỉ dựa trên thực tế là giai đoạn trầm cảm kéo dài thì không thể phân biệt giữa trầm cảm đơn cực Trầm cảmvà rối loạn lưỡng cực. Nếu trong quá khứ bạn từng có thời gian ngủ ít nhưng không thấy mệt, hoặc lời nói, suy nghĩ, hoạt động và chi tiêu trở nên nhanh hơn bình thường, thì điểm khởi đầu của việc điều trị sẽ khác đi.
| Trạng thái | Thay đổi rõ rệt | Điểm cần lưu ý trước khi điều trị |
|---|---|---|
| Giai đoạn trầm cảm | Sự giảm sút đồng thời về hứng thú, năng lượng, sự tập trung và giá trị bản thân | Thời gian và sự suy giảm chức năng sinh hoạt |
| Khả năng hưng cảm nhẹ hoặc hưng cảm | Giảm nhu cầu ngủ, tăng nói, suy nghĩ, hoạt động và chi tiêu | Tốc độ khác thường so với ngày thường và quan sát từ những người xung quanh |
| Trạng thái hỗn hợp | Tâm trạng trầm xuống xuất hiện đồng thời với sự lo âu, mất ngủ và xung động | Nguy cơ tự hại và điều chỉnh thuốc |
| Thiếu ngủ · Ảnh hưởng của thuốc | Hoạt động quá mức gây mệt mỏi hoặc hưng phấn sau khi thay đổi liều dùng | Giai đoạn thay đổi tâm trạng và các nguyên nhân khác |
Nếu chỉ nhìn vào vẻ ngoài trầm cảm, hai căn bệnh này trông có vẻ giống nhau
Trong giai đoạn trầm cảm, tâm trạng sa sút, mất hứng thú, đồng thời khả năng tập trung, sự thèm ăn, giấc ngủ và sinh lực có thể bị rối loạn. Vì rối loạn lưỡng cực cũng xuất hiện các giai đoạn trầm cảm tương tự kéo dài, nên rất khó để phân biệt hai căn bệnh này chỉ dựa vào tình trạng uể oải hiện tại.
Điểm tạo nên sự khác biệt chính là trạng thái trong những thời điểm không trầm cảm. Nếu bạn từng có lúc tự tin quá mức so với bình thường, bắt đầu nhiều việc cùng một lúc, hoặc suy nghĩ và nói nhanh hơn, thì kế hoạch điều trị cần được lập ra bao gồm cả giai đoạn đó.
Việc không thể ngủ được và việc không cần ngủ là hai điều khác nhau
Người bị mất ngủ nặng sẽ cảm thấy mệt mỏi, nhạy cảm và giảm khả năng tập trung vào ngày hôm sau do không ngủ được. Hưng cảm nhẹTrong trạng thái hưng cảm nhẹ hoặc hưng cảm, thời gian ngủ có thể giảm đi đáng kể nhưng người bệnh ít cảm thấy mệt mỏi hơn, đồng thời các hoạt động và kế hoạch có thể tăng lên.
Có những trường hợp nói nhiều tạm thời sau khi thức trắng đêm, hoặc xuất hiện trạng thái hưng phấn sau khi thay đổi caffeine hoặc thuốc, nên không thể kết luận chỉ dựa vào giấc ngủ. Chúng tôi sẽ xem xét liệu sự gia tăng năng lượng có kéo dài trong nhiều ngày hay không, và liệu khả năng phán đoán, các mối quan hệ cũng như chi tiêu thường ngày có thay đổi hay không.
Thay vì ghi lại tâm trạng bằng một từ đơn lẻ, hãy ghi lại những chức năng trở nên khó thực hiện như tắm rửa, ăn uống, đi làm.
Tốc độ và sự xung động có thể dễ nhận thấy hơn là tâm trạng
Người bị hưng cảm nhẹ có thể tự cảm thấy năng suất làm việc của mình tăng lên. Việc gia đình hoặc đồng nghiệp nhận thấy tốc độ nói, việc liên lạc và hẹn hò, mua sắm, đầu tư, uống rượu, hành vi tình dục, sự cáu gắt và hung hăng thay đổi so với bình thường sẽ giúp ích cho việc chẩn đoán phân biệt.
Trạng thái hỗn hợp, nơi sự trầm cảm đi kèm với mất ngủ, suy nghĩ nhanh, cùng với sự bồn chồn và xung động khó kiềm chế, khác với tình trạng suy giảm sinh lực đơn thuần. Nếu xuất hiện ý nghĩ tự hại, hành vi nguy hiểm hoặc thay đổi trong phán đoán thực tế, hãy đến khoa sức khỏe tâm thần hoặc tìm kiếm trợ giúp cấp cứu ngay lập tức mà không chờ đến lịch hẹn tiếp theo.
Việc lựa chọn và điều chỉnh thuốc được quyết định dựa trên toàn bộ chu kỳ tâm trạng
Nếu có khả năng bị rối loạn lưỡng cực, khoa sức khỏe tâm thần sẽ cùng đánh giá rủi ro khi chỉ tiếp cận bằng thuốc chống trầm cảm và sự cần thiết của điều trị điều chỉnh tâm trạng. Không tự ý ngưng thuốc đang dùng hoặc thay đổi phương pháp điều trị chỉ dựa trên phán đoán trong giai đoạn hưng phấn.
Tiêu chuẩn để phân biệt giữa quá trình cải thiện trầm cảm và sự gia tăng tốc độ bệnh lý là chức năng sinh hoạt. Nếu giấc ngủ giảm đi nhưng ranh giới trong ăn uống, tiền bạc, mối quan hệ và công việc bị phá vỡ, thì không thể coi đó đơn thuần là sự trở lại của ý chí.
Điều trị bằng thuốc thảo dược Hàn Quốc và châm cứu giúp phân loại các biểu hiện của cơ thể đi kèm với chu kỳ tâm trạng
Các tình trạng như Sang-yeol/Dam-yeol (nhiệt bốc lên ngực và mặt, giảm giấc ngủ, suy nghĩ và lời nói trở nên nhanh hơn), Gi-ul (cảm giác tức ngực, thở dài, khó tiêu sau khi uất ức hoặc căng thẳng), và Sim-bi-yang-heo (sụt giảm cả cảm giác thèm ăn và khí lực trong thời kỳ trầm cảm) sẽ không sử dụng cùng một đơn thuốc.
Trong khi phân chia vai trò với điều trị tại khoa sức khỏe tâm thần, chúng tôi sử dụng liệu pháp thuốc thảo dược Hàn Quốc để phục hồi nền tảng về giấc ngủ, tiêu hóa, nhiệt độ cơ thể và khí lực, đồng thời dùng châm cứu để giảm bớt sự căng thẳng ở vùng cổ và ngực tăng cảnh giácvà hạ thấp mức độ căng thẳng. Mục tiêu là không chỉ điều chỉnh biên độ cảm xúc mà còn đưa nhịp độ sinh hoạt hàng ngày trở lại trạng thái ổn định.
Sự hồi phục được đánh giá dựa trên việc liệu các ranh giới trong sinh hoạt có quay trở lại hay không, thay vì chỉ dựa vào những ngày tâm trạng tốt
Sự hồi phục gần với trạng thái khi khí lực ban ngày được duy trì mà không cần cố gắng cắt giảm giấc ngủ, có thể kiểm soát kế hoạch và chi tiêu, và các hoạt động cơ bản cũng như việc ăn uống không bị xáo trộn ngay cả trong những ngày trầm cảm. Biên độ của sự hưng phấn và sự uể oải đều phải cùng giảm xuống.
Thay vì chỉ kê đơn để giảm cảm giác trầm cảm hiện tại, Baekrokdam điều chỉnh cường độ điều trị bằng cách xem xét tổng thể nhu cầu giấc ngủ, tốc độ hoạt động, tiêu hóa, nhiệt độ cơ thể và ảnh hưởng của các loại thuốc đang dùng. Khi chu kỳ cảm xúc thay đổi, mục tiêu của thuốc thảo dược Hàn Quốc và châm cứu cũng sẽ được điều chỉnh lại.
Sự khác biệt giữa trầm cảm và rối loạn lưỡng cực không nằm ở độ sâu của sự trầm cảm, mà nằm ở sự thay đổi về nhu cầu giấc ngủ, năng lượng, tốc độ và xung động xuất hiện giữa các giai đoạn trầm cảm. Chỉ khi xác định được toàn bộ chu kỳ cảm xúc, chúng tôi mới có thể phân chia chính xác vai trò giữa điều trị tại khoa sức khỏe tâm thần và điều trị bằng thuốc thảo dược Hàn Quốc, châm cứu.
Căn cứ và thông tin cập nhật
Bài viết này được biên soạn bởi bác sĩ y học Hàn Quốc Choi Yeon-seung dựa trên các tài liệu dưới đây và nội dung đã được cập nhật vào ngày 2026-08-31.
- NIMH: Bipolar DisorderThay đổi về tâm trạng, năng lượng, hoạt động và giấc ngủ trong các giai đoạn hưng cảm, hưng cảm nhẹ và trầm cảm
- NIMH: DepressionManh mối phân biệt giữa các triệu chứng cảm xúc, nhận thức, thể chất của trầm cảm và trầm cảm lưỡng cực
- NICE CG185: Bipolar disorderĐánh giá rối loạn lưỡng cực, điều trị các giai đoạn hưng cảm, trầm cảm và quản lý dài hạn
- NICE NG222: Depression in adultsĐánh giá và lựa chọn điều trị trầm cảm ở người trưởng thành
- NHS: Bipolar disorderCác giai đoạn hưng phấn, trầm cảm của rối loạn lưỡng cực và hướng dẫn điều trị, sinh hoạt
- PubMed: Complementary and alternative medicine for depression, umbrella reviewPhạm vi và sự khác biệt trong các nghiên cứu can thiệp bổ trợ cho triệu chứng trầm cảm